(untitled) (Xalqaro ilmiy pediatriya jurnali, 2025)
Maqola ko’rib chiqish bo’lib, yurak-qon tomir tizimining bola tanasining moslashuvchan mexanizmlarini yoshga qarab qayta qurishdagi roliga bag’ishlangan. Yurak tanadagi barcha hodisalarning ishonchli ko’rsatkichidir, shuning uchun yurak ritmi ko’rsatkichlari bolaning o’sishi va rivojlanishi davrida turli xil tartibga soluvchi davrlarning kuchlanish darajasini kuzatish imkonini beradi. Adabiyotlarni tahlil qilish asosida yil davomida yurak urish tezligining eng sezilarli pasayishi 8 yoshdan 9 yoshgacha bo’lgan o’g’il bolalarda ham, qizlarda ham kuzatiladi. Boshlang’ich maktab yoshidagi bolalarning yurak urishi barqarorlashadi, lekin keskin va kuchli harakatlar, ijobiy va salbiy his-tuyg’ular ta’sirida sezilarli darajada oshadi. Ushbu davrda yurak ritmi haydovchisining ishlash darajasi nomukammal, bu ayniqsa qizlarda namoyon bo’ladi. Ontogenezning har bir davri yurak ritmini avtonom tartibga solish bo’g’inlari o’rtasidagi ma’lum munosabat bilan tavsiflanadi. Bolalarda yurak ritmini ishlash va tartibga solish darajasining kamolotga etishi va yaxshilanishi to’lqinlarda sodir bo’lishi ko’rsatilgan. 3 va 5 yoshda simpatik faollikning kuchayishi davri kuzatiladi va 4 va 6 yoshda vegetativ tartibga solish mexanizmlarining faollashishi markaziy boshqaruv mexanizmlari faolligining pasayishi bilan namoyon bo’ladi. 7 yoshdan 10 yoshgacha va 7 yoshdan 13 yoshgacha bo’lgan maktab o’quvchilari o’rtasida o’tkazilgan tadqiqotda ham kardioregulyatsion tizimlarning etukligining to’lqinsimon tabiati aniqlangan.