(untitled) (Xalqaro ilmiy pediatriya jurnali, 2025)
Dolzarbligi. Mukovissidoz (MV) og’ir irsiy kasallik bo‘lib, unda mukosiliyar klirensining buzilishi va qalin va yopishqoq sekretsiya hosil bo‘lishi natijasida asosan bronx-o`pka tizim ta’sirlanadi. Infektsion qo‘shilishi va nafas yo‘llarida yiringli balg’amning to‘planishi kichik bronxlarning obstruktsiyasiga va nafas olish etishmovchiligining rivojlanishiga olib keladi. So‘nggi o‘n yil ichida terapevtik yondashuvlarni takomillashtirish, kasallikning patogenetik mexanizmlariga ta’sir qilishning yangi usullarini ishlab chiqish tufayli MV bemorlarining sifati va umr ko‘rish davomiyligi sezilarli darajada yaxshilandi. Tadqiqot maqsadi. Tadqiqotning maqsadi Orolbo‘yi mintaqasida mukovissidoz bo‘lgan bolalarda yallig’lanish markyorlari va D vitamini darajasidagi o‘zgarishlarni o‘rganish. Materiallar va usullar. 6 oylikdan boshlab 14 yoshgacha bo‘lgan mukovissidoz aralash shakli bilan kasallangan 190 bola Respublika ixtisoslashtirilgan pediatriya ilmiy-amaliy tibbiyot markazida va Xorazm viloyati ODMMC da kuzatuv ostida bo‘lgan. Natijalar va ularning muhokamasi. Kasallikning kuchayishi bosqichida mukovissidoz bo‘lgan bolalarda PCT ko‘rsatkichi me’yoriy ma’lumotlarga nisbatan 5,4±0,5 ng/l (p<0,001) ga 33,7 baravar oshdi, shuningdek CRP kontsentratsiyasi normativ ma’lumotlarga nisbatan 34,9±2,8 mg/l (p<0,001) ga ko‘tarildi. Orolbo‘yi hududida D vitamini etishmovchiligi (25(ОН)D 10-20 ng/ml) respublikada MV (24 (32,4%) bolalarga nisbatan mukovissidoz bo‘lgan bolalarda (P<0,001) 15 (41,7%) bolada 1,6 baravar ko‘p bo‘lgan. Xulosa. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, yallig’lanishli biologik markerlarning kontsentratsiyasini boshqa diagnostik ko‘rsatkichlar bilan birgalikda tahlil qilish o‘pka yallig’lanishini kuzatish va antibiotiklarning asossiz buyurilishini oldini olish uchun foydali bo‘lishi mumkin. CF bilan og’rigan bolalar guruhida D vitamini etishmasligining oshishi bemorlarda oshqozon osti bezi funktsiyasining buzilishi bilan izohlanadi, bu yog’lar va yog’da eriydigan vitaminlarning emirilishiga olib keladi, shuningdek, yiliga quyoshli kunlar soni va ularning davomiyligini hisobga olgan holda, O‘zbekistonda D gipovitaminozining oldini olish choralari yo‘qligi bilan izohlanishi mumkin.