Bolalarda giardiaz diagnostikasi va davolash yondashuvlarini takomillashtirish
Annotatsiya
Dolzarbligi: Giardiaz bolalar orasida eng keng tarqalgan ichak protozoy infeksiyalaridan biri bo‘lib qolmoqda. U kistalarning vaqti-vaqti bilan ajralib chiqishi, boshqa oshqozon-ichak kasalliklari bilan klinik belgilari o‘xshashligi hamda standart qisqa muddatli davolash kursidan so‘ng tez-tez qaytalanishi sababli diagnostika va davolashda jiddiy qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. Maqsad: Bolalarda giardiaz diagnostikasi algoritmini takomillashtirish va davolash strategiyalarini optimallashtirish. Material va usullar: Tadqiqotga 5 yoshdan 13 yoshgacha bo‘lgan 105 nafar bola jalb etildi. Tashxis klinik tekshiruv, axlatni mikroskopik tekshirish (koproskopiya), takroriy koproskopiya va fermentli immun tahlil (ELISA) usullari yordamida tasdiqlandi. Davolash bosqichida, faqat giardiaz aniqlangan (mono-infeksiya) 60 nafar bemor uch xil sxema bo‘yicha davolandi: metronidazol va nifuroksazid kombinatsiyasi, albendazol bilan monoterapiya hamda uch bosqichli kompleks terapiya. Natijalar: Tekshirilgan bolalarning 80,0 foizida giardiaz (mono-infeksiya yoki aralash invaziya ko‘rinishida) aniqlandi. ELISA usuli 89,0% hollarda ijobiy natija ko‘rsatdi, biroq 8,9% hollarda soxta ijobiy natijalar kuzatildi. Bir martalik koproskopik tekshiruv infeksiya yuqqan bolalarning atigi 55,5 foizida giardiazni aniqlay oldi; aksincha, 2 hafta davomida 3–5 marta o‘tkazilgan takroriy axlat tahlili ELISA natijasi ijobiy bo‘lgan va infeksiyasi tasdiqlangan bolalarda 100% aniqlikni ta’minladi. Eng yaxshi davolash natijalari uch bosqichli terapiya qo‘llanilgan guruhda kuzatildi: bir kurs davolashdan so‘ng parazitlardan to‘liq xalos bo‘lish (eradikatsiya) 91,7% ni tashkil etdi, 12 haftadan keyin esa kasallikning qaytalanishi atigi 2,5% hollarda kuzatildi. Xulosa: ELISA skrining usuli sifatida foydali, ammo aniq tashxis qo‘yish uchun uni takroriy koproskopiya bilan birgalikda qo‘llash lozim. Antispazmolitiklar, ursodezoksixol kislotasi, laktuloza va albendazolni o‘z ichiga olgan bosqichma-bosqich davolash yondashuvi parazitlarni yo‘q qilish va kasallikning qaytalanishini oldini olishda eng samarali strategiya hisoblanadi.
Kalit so‘zlar
Mualliflar haqida
Adabiyotlar ro'yxati
Timchenko VI, Levana VV, Abdukaeva NS, Vasiliev VV, Mikhailov IV. Parasitic infestations in pediatric practice. Saint Petersburg: ELBI; 2005. Timchenko V.I., Levana V.V., Abdukayeva N.S., Vasil'yev V.V., Mikhaylov IV. Parazitarnyye invazii v pediatricheskoy praktike. Sankt-Peterburg: ELBI; 2005.
Bandurina TY, Knoranch GY. Giardiasis in children. Lechashchiy Vrach. 2014:60-62.
Kramarov SA. Giardiasis: clinical lecture. Sovremennaya Pediatriya. 2025;4:161.
Kucherya TV, Polushkina MG. Treatment of giardiasis in children under modern conditions: efficacy and choice of a specific drug. Medical Parasitology and Parasitic Diseases. 2023.
Лямблиоз у детей и взрослых. Клинические рекомендации РФ, 2024. Giamblioz u detey i vzroslykh. Klinicheskiye rekomendatsii RF, 2024.
Шрайнер Е.В. Оптимизация терапии лямблиоза. РМЖ. 2013;31:1662. Shrayner Ye.V. Optimizatsiya terapii lyamblioza. RMZH. 2013;31:1662
Kravchenko D.A., Tarasova A.V., Arakelyan R.S., Maslyaninova A.E., Kasatkin D.N., Beshtaov D.H., Artsueva H.B., Akhmarov N.V., Akhmedpashaev G.T. Clinical and epidemiological aspects of giardiasis in children. Health care of the Russian Federation. 2025;69(1):95-100. (In Russ.) https://doi.org/10.47470/0044-197X-2025-69-1-95-100. EDN: iwyrpb
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Qanday iqtibos keltirish kerak
