MAKTABGACHA YOSHLI BOLALARDA KO‘KRAK QAFASI GIRDOBSIMON DEFORMATSIYASINING OG‘IR DARAJALARINI DAVOLASH TAKTIKASINI TAKOMILLASHTIRISH

Bolalarda ko‘krak qafasi girdobsimon deformatsiyasining patogenezi nafaqat osteoxondral tuzilmalarni, balki oldingi ko'krak devorining yumshoq to'qimalarini, shu jumladan muhim rol o'ynaydigan sternodiafragma ligamentini ham o'z ichiga oladi. Maqsad. Ushbu tadqiqotda maktabgacha yosh bolalarda ko‘krak qafasi girdobsimon deformatsiyasining (KQGD) og‘ir darajalarini davolash taktikasini takomillashtirish maqsad qilindi. Klinik material: 1 yoshdan 6 yoshgacha bo‘lgan, ko‘krak qafasi girdobsimon deformatsiyasining III–IV- darajalari tashxislangan 30 nafar bemor bolalarda olib borilgan davolash natijalari tahlil qilindi. Tadqiqot usuli: bemorlarda deformatsiya darajasi MSKT asosida aniqlandi. Barcha bemorlarda qo‘shimcha ravishda ultratovush tekshiruvi (UTT) orqali to‘sh–diafragmal bog‘lamning (TDB) morfologik va funksional holati baholandi. Olingan ma’lumotlar asosida individuallashtirilgan davolash taktikasi tanlandi. Deformatsiyaning III–IV darajalarida TDBda kontraktura va fibroz o‘zgarishlar rivojlangan bemorlarda TDBni kesish amalga oshirildi va keyinchalik vacuum bell usuli orqali korreksiya o‘tkazildi. Tadqiqot natijalari: og‘ir darajali KQGD bo‘lgan maktabgacha yosh bolalarda TDB holatini UTT orqali baholash davolash taktikasini to‘g‘ri tanlashda muhim ahamiyatga ega. Morfologik jihatdan saqlangan bog‘lam mavjud bemorlarda vacuum bell terapiyasi samarali bo‘lgan bo‘lsa, fibroz va kontraktura rivojlangan holatlarda bog‘lamni kesish bilan birgalikda qo‘llanilgan vakuum-bell korreksiyasi klinik va anatomik natijalarni sezilarli yaxshiladi. Olingan natijalarning statistik tahlili oldingi ko'krak qafasi devorining deformatsiyasi va mexanik kuchlanishlar hamda deformatsiyaning og'irligi o'rtasida sezilarli bog'liqlikni ko'rsatdi. MSCT va hisoblash biomexanik modellashtirishga ko'ra, deformatsiya og'irligi oshishi bilan siqilish chuqurligi ham, von Mises maksimal kuchlanish qiymatlari ham statistik jihatdan sezilarli darajada oshdi (p < 0,01). II darajali deformatsiyaga ega bemorlar bilan taqqoslaganda, III-IV darajali deformatsiyaga ega bemorlar markaziy anatomik nuqtalarda (P3-P5) siqilish chuqurligining sezilarli darajada yuqori qiymatlarini ko'rsatdilar (p < 0,01), periferik nuqtalardagi farqlar esa kamroq sezildi (p < 0,05). Bu shuni ko'rsatadiki, mexanik yuk asosan oldingi ko'krak qafasi devorining markaziy mintaqalarida to'plangan. Xulosa: maktabgacha yosh bolalarda KQGDning og‘ir darajalarini davolashda UTT asosida TDB holatini hisobga olgan individuallashtirilgan yondashuv yuqori klinik samaradorlikka ega bo‘lib, invaziv jarrohlik aralashuvlar hajmini kamaytirish va erta yoshda korreksiya imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi.