Semizligi va metabolik assotsiirlangan jigar yog‘ kasalligi bo’lgan bolalarni klinik-laborator xususiyatlari va elastografiya natijalari

Annotatsiya

Kirish. Bugungi kunda semizlik pandemiyasi metabolik assotsiirlangan jigar yog‘ kasalligi (MAJYOK) tarqalishi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, uning bolalar orasida aniqlanish chastotasi o‘sishga moyil. Tadqiqotning maqsadi metabolik status va jigar parenximasining qattiqligini baholash bilan turli xil semizlik bilan og‘rigan bolalarda MAJYOKning uchrash chastotasini aniqlashdan iborat. Material va usullar: ushbu ish 12-18 yoshdagi semizligi bo‘lgan 66 nafar, shuningdek, normal tana vazniga ega bo‘lgan 30 nafar bolani prospektiv o‘rganish natijalariga asoslangan. Antropometrik tekshiruv, aminotransferazalar, bilirubin, ishqoriy fosfataza va gamma-glutamiltransferazalar darajasini aniqlash bo‘yicha biokimyoviy tadqiqotlar, leptin, interleykinlarni aniqlash bo‘yicha immunoferment tahlillari o‘tkazildi. Qorin bo‘shlig‘i a’zolari ultratovush tekshiruvi va jigar elastografiyasi o‘tkazildi. O‘tkazilgan tadqiqot natijalari ekzogen-konstitutsional semizligi bo‘lgan bolalar orasida, ayniqsa uning abdominal turida MAJYOKning keng tarqalganligidan dalolat beradi. Olingan ma’lumotlar metabolik buzilishlar va jigar zararlanishining rivojlanishida visseral semizlikning yetakchi roli haqidagi zamonaviy tasavvurlarga mos keladi. Abdominal semizligi bo‘lgan bolalarda MAJYOK chastotasi 57,14% ni tashkil etdi, bu teng taqsimlangan tipdagi semizligi bo’lgan bolalarda (29,03%), jigar steatozi rivojlanishi xavfining yuqoriligini tasdiqlovchi xuddi shunday ko‘rsatkichdan 2 baravar yuqori edi. Biokimyoviy ko‘rsatkichlarni o‘rganish semiz bolalarda jigarning funksional o‘zgarishlari mavjudligini ko‘rsatdi. Transaminazalarning o‘rtacha qiymatlari referens oralig‘ida bo‘lishiga qaramay, abdominal semizlik bilan og‘rigan bolalarda ALT va AST darajasi teng taqsimlangan tipdagi semizligi bo’lgan bolalarga va nazorat guruhiga nisbatan sezilarli darajada yuqori bo’ldi. Semizlikning abdominal turi bilan og‘rigan bolalarda asosan ALTning 1,5 martadan ortiq oshishi aniqlandi, bu jigarda yallig‘lanish o‘zgarishlari shakllanishi va metabolik assotsiirlangan steatogepatit rivojlanishini ko‘rsatishi mumkin. Semizligi bo‘lgan bolalarda jigar to‘qimasining qattiqlik ko‘rsatkichlari sog‘lom bolalarga nisbatan sezilarli darajada yuqori ekanligi aniqlandi, bunda abdominal semizlik va MAJYOK birgalikda kuzatilganda maksimal qiymatlar kuzatildi. Abdominal semizlik va MAJYOK bilan og‘rigan bolalarda leptin, TNF-α va IL-6 ning eng yuqori darajasi aniqlandi. Leptin konsentratsiyasining oshishi visseral yog‘ to‘qimasi disfunksiyasining rivojlanishini va leptinorezistentlikning shakllanishini aks ettiradi. Bir vaqtning o‘zida TNF-α va IL-6 miqdorining oshishi surunkali past intensiv yallig‘lanishning faollashuvidan dalolat beradi. Xulosa. Shunday qilib, tadqiqot natijalari bolalarda MAJYOK rivojlanishining ko‘p omilli xususiyatini tasdiqlaydi va abdominal semizlik, yallig‘lanish o‘zgarishlari, adipokinlar sekretsiyasining buzilishi va jigar to‘qimasi remodellashuvining erta belgilari o‘rtasidagi yaqin bog‘liqlikni ko‘rsatadi.